fbpx
, ,

Aktualizacja na dzień 03.11.2022 r.Ustawa ograniczająca wysokość cen energii elektrycznej. Alert prawny.

Prezydent RP w środę 2 listopada podpisał ustawę o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku. Ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, jednak jej działanie może odnieść także skutek wsteczny – w stosunku do podmiotów opisanych w pkt. 2 i 3 poniżej, które po dniu 23 lutego 2022 r. zawarły lub zmieniły swoje umowy na sprzedaż energii elektrycznej. W takim przypadku cenę maksymalną stosuje się również do rozliczeń z tymi odbiorcami obejmujących okres od dnia zawarcia (zmiany) przez nich tej umowy do dnia 30 listopada 2022 r.

Aktualizacja na dzień 02.11.2022 r.

Sejm przyjął ustawę o maksymalnych cenach energii. Uwzględnione zostały poprawki Senatu m.in. w zakresie objęcia nowymi przepisami rodzinnych ogrodów działkowych. Jednocześnie Sejm odrzucił poprawki dotyczące rozszerzenia kręgu uprawnionych do skorzystania z maksymalnych cen prądu m.in. o lotniska samorządowe, prywatną służbę zdrowia, przewoźników kolejowych, banki żywności. Poparcia Izby Niższej nie uzyskał także obniżenie pułapu maksymalnych cen prądu dla gospodarstw domowych, sektorów MŚP i samorządów.
Ustawę przekazano Prezydentowi RP do podpisu.

Projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej został przegłosowany w Sejmie i przekazany do Senatu celem dalszego procedowania – poniżej przedstawiamy informację o głównych założeniach ustawy.

Dla kogo?

Kogo dotyczy i jakie przewiduje stawki:

  1. odbiorców końcowych w gospodarstwach domowych (na cele nie związane z działalnością gospodarczą)1, w przypadku zużycia energii elektrycznej powyżej progów wyznaczonych ustawą – chodzi tu o „słynny” próg zużycia energii elektrycznej powyżej 2 MWh w skali roku (z uwzględnieniem wyższych progów dla np. rolników czy osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności)2;
    – dla tych odbiorców stawka maksymalna za MWh powyżej „progów zużycia” energii elektrycznej wynosić ma 693 zł;  
  2. przedsiębiorców będących mikroprzedsiębiorcami, małym przedsiębiorcami albo średnim przedsiębiorcami (w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców3) w zakresie, w jakim zużywają energię elektryczną na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej;
  3. innych odbiorców uprawnionych – wyliczenie znajdujące się w ustawie jest dość obszerne – wśród podmiotów wrażliwych ujęto podmioty użyteczności publicznej, m.in. – szpitale i przychodnie, ośrodki pomocy społecznej, szkoły, przedszkola, żłobki i uczelnie wyższe, kościoły lub inne związki wyznaniowe,  placówki całodobowej opieki dla osób niepełnosprawnych, chorych lub w podeszłym wieku, rodzinne domy pomocy, zaopatrzenie w wodę, transport zbiorowy, kanalizacja, oświetlenie uliczne, instytucje kultury, placówki kultury fizycznej, w tym baseny, związki zawodowe, schroniska dla zwierząt;
    – dla odbiorców z grup opisanych w pkt. 2 i 3 powyżej – stawka maksymalna ma wynosić 785 zł/MWh.
W jakim okresie?

Cena maksymalna będzie stosowana przez sprzedawców
w rozliczeniach z:

  • gospodarstwami domowymi – od momentu przekroczenia limitów zużycia  do 31 grudnia 2023 r.;
  • mikro, małymi i średnimi przedsiębiorcami – od 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r.;
  • podmiotami użyteczności publicznej i samorządami – od 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r.

Jak widać ustawa może mieć wręcz skutek wsteczny – od 24 lutego 2022 r. – rozwiązanie to dotyczyć ma podmiotów, które w tym okresie płaciły za energię elektryczną powyżej stawek maksymalnych określonych w ustawie. Cenę maksymalną należy stosować również do rozliczeń z tymi odbiorcami obejmujących okres od dnia zawarcia przez nich tej umowy do dnia wejścia w życie ustawy.   

Jakie są wymagania do objęcia ochroną?

W stosunku do podmiotów opisanych w pkt. 2 i 3, tj. z wyłączeniem gospodarstw domowych, aby skorzystać z dobrodziejstw ustawy, konieczne będzie złożenie stosownego oświadczenia – co ważne w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. W przypadku złożenia oświadczenia po tym terminie, ceny maksymalne wobec danego podmiotu będą stosowane od miesiąca następnego po złożeniu oświadczenia. Wzór tego oświadczenia zostanie określony przez Ministra właściwego do spraw energii. Dla odbiorców w gospodarstwach domowych nie przewiduje się dodatkowych wymagań.  

Czy to się uda?

Wobec bezprecedensowych wzrostów cen energii elektrycznej, trapiącej w szczególności przedsiębiorców (dla których sprzedaż nie jest objęta obowiązkiem zatwierdzania taryf przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki), inicjatywa rządu zmierzająca do uregulowania galopujących cen wydaje się słuszna, a nawet idąca w dobrym kierunku. Na konieczność podjęcia szybkich działań wskazuje też, rzadko spotykana w polskim parlamencie, ponadpartyjna zgoda.

Problemem rzucającym się w oczy jest natomiast wartość finansowania tego projektu – zgodnie z przewidywaniami limit wydatków, będących skutkiem tej ustawy wynosić ma nieco ponad 19,6 mld zł. Choć kwota to niebagatelna, przy skali problemu oraz bardzo szerokim gronie podmiotów uprawnionych do otrzymania wsparcia, może okazać się niewystarczająca.     

Należy również dostrzec głosy podmiotów zajmujących się obrotem energią elektryczną – zgodnie z ich stanowiskiem, ustawa ta spowoduje liczne bankructwa, w szczególności po stronie mniejszych spółek obrotu energią elektryczną. Podmioty te nie będą bowiem w stanie „kredytować” rezultatów ustawy, czy to czasowo – do momentu otrzymania rekompensat, czy też na stałe – w przypadku niekorzystnego dla nich wyliczenia wysokości rekompensat.Ubocznym skutkiem może więc być fala upadłości spółek obrotu energią elektryczną i zmonopolizowanie rynku przez kilku największych, w większości państwowych graczy.  

Co dalej?

Obecnie ustawa została przyjęta przez Sejm i przekazana do dalszych prac do Senatu. Biorąc pod uwagę szerokie poparcie dla procedowanej ustawy, można zakładać, że ustawa ma spore szanse na przegłosowanie również w Izbie Wyższej Parlamentu. Najbliższe posiedzenie Senatu zaplanowane jest na 26-28 października, a przedmiotowa ustawa będzie jedną z rozpatrywanych na tym posiedzeniu. O rozstrzygnięciach oraz ewentualnych zmianach w ustawie będziemy Państwa na bieżąco informować.    

Jak możemy pomóc?

Ustawa znajduje się nadal w fazie procedowania, jednak już dzisiaj możemy pomóc w interpretacji jej zapisów – przede wszystkim w ustaleniu, czy znajdują się Państwo w gronie podmiotów objętych ochroną w ramach „ceny maksymalnej”.  

Po opublikowaniu oświadczenia składanego do sprzedawcy energii, będziemy mogli pomóc w jego wypełnieniu. 
Możemy postarać się, w miarę posiadania niezbędnych danych, wspomóc przedsiębiorstwa obrotu energią elektryczną w analizie spodziewanych skutków jej wprowadzenia.  

1 – odbiorców uprawnionych w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej;
2 – „progi zużycia” energii elektrycznej zostały określone w art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 oraz z uwzględnieniem art. 11 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej;
3 – zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców;

autor: radca prawny Piotr Śnieg