PRZEWODNIK PO USTAWIE Z DNIA 9 MARCA 2022 R. O POMOCY OBYWATELOM UKRAINY W ZWIĄZKU Z KONFLIKTEM ZBROJNYM NA TERYTORIUM TEGO PAŃSTWA (DALEJ USTAWA).

Ustawa została opublikowana w Dz. U. z 12 marca 2022 r. poz. 583.

I. KOGO OBJĘŁA USTAWA

obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa od 24 lutego 2022 r. do dnia wskazanego w przyszłości rozporządzeniu wydanym przez Radę Ministrów

(*zatem nie obejmuje obywateli Ukrainy, którzy do Polski z Ukrainy dotarli po drodze przekraczając granice z innymi państwami jak Rumunia czy Słowacja itp., z wyjątkiem sytuacji z pkt 2 i 3)

UWAGA! Obywatelem Ukrainy jest też osoba posiadająca podwójne obywatelstwo, gdy jednym z nich jest obywatelstwo ukraińskiej- wg. ukraińskiego prawa podwójne obywatelstwo nie jest legalne i jest się po prostu obywatelem Ukrainy.

obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka który wraz z najbliższą rodziną z powodu ww. działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tutaj nie wymaga się by przybycie nastąpiło bezpośrednio z terytorium Ukrainy) – art. 1 ust. 1
najbliższą rodzinę obywatela Ukrainy, który posiadaj Kartę Polaka, która wraz z nim z powodu ww. działań wojennych przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tutaj nie wymaga się by przybycie nastąpiło bezpośrednio z terytorium Ukrainy)

W tej chwili brak wskazania w Ustawie, jak rozumieć zakres pojęcia najbliższej rodziny. Możliwe, że będzie miała zastosowanie definicja z Decyzji Rady UE z 4 marca 2022 r., o której poniżej.

nieposiadających obywatelstwa ukraińskiego małżonków obywateli Ukrainy, o ile przybyli on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa od 24 lutego 2022 r. (zatem nie obejmuje obywateli Ukrainy, którzy do polski z Ukrainy dotarli przez przekroczenia granicy z innymi państwami jak Rumunia czy Słowacja itp. Takie osoby będą uznawane za obywateli Ukrainy w myśl Ustawy.

Dodatkowo:

Ustawa zawiera również regulacje normujące sytuację obywateli Ukrainy, którzy przebywali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie w dniu, w którym doszło do ataku wojsk Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy, czyli w dniu 24 lutego 2022 r.

Za legalny uznawany będzie także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę – obywatelkę Ukrainy (wg. ww . definicji).

II. JAK DŁUGO OBOWIĄZUJE OCHRONA Z USTAWY ?

18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. (czyli do 24 sierpnia 2023 r.).

ALE UWAGA! Wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 1 miesiąca pozbawia go uprawnienia do legalnego pobytu, z tym zastrzeżeniem, ze nadal w mocy pozostaną inne uprawnienia do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z przepisów prawa. Wyjazdy do 1 miesiąca nie zmieniają sytuacji przybyłych z Ukrainy.

III. CO M.IN. REGULUJE USTAWA?

legalność pobytu
szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nie tylko objętym ochroną na podstawie Ustawy i przybyłym od 24 lutego 2022 r.)
niektóre inne uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny, w tym szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy,
szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

III. CO ZATEM UŁATWI?

LEGALIZACJĘ POBYTU

Pobyt osób wskazanych w pkt I. powyżej (oraz dzieci urodzonych w Polsce od 24 lutego 2022 r.) uznaje je się za legalny z mocy prawa w okresie od 24 lutego 2022 r., przez 18 miesięcy.

PRZEDŁUŻENIE LEGALNEGO POBYTU DO 31 GRUDNIA 2022 DLA OBYWATELI UKRAINY PRZEBYWAJĄCYCH W POLSCE, KTÓRYCH PRAWO POBYTU WYGASŁO OD 24 LUTEGO 2022.

W tym zakresie ustawa przewiduje przedłużenie z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. ważności okresu pobytu na podstawie wizy krajowej i okresu ważności ww. wizy oraz zezwoleń na pobyt czasowy w sytuacji, kiedy ostatni dzień legalnego pobytu obywatela Ukrainy przypadał w okresie od dnia 24 lutego 2022 r.

UZYSKANIE NUMERU PESEL -przewiduje odformalizowaną procedurę umożliwiającą uzyskanie numeru PESEL bez konieczności wykazywania podstawy prawnej dla jego posiadania. Szczegóły poniżej.

PODEJMOWANIE PRACY

Osoby wskazane w pkt I, a także inny obywatele Ukrainy przebywający w Polsce legalnie będą w trakcie legalnego pobytu mogły podjąć pracę bez konieczności czy to uzyskania zezwolenia na pracę, czy składania przez pracodawcę oświadczenia o powierzeniu cudzoziemcowi pracy. Wystarczy, że podmiot powierzający wykonywanie pracy powiadomi w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania pracodawcy o powierzeniu wykonywania pracy temu obywatelowi.

UWAGA! Zawiadomienie składa się wyłącznie elektronicznie w ramach portalu praca.gov.pl

W zawiadomieniu należy wskazać:

informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy:

a) nazwę albo imię (imiona) i nazwisko,

b) adres siedziby albo miejsca zamieszkania,

c) numer telefonu lub adres poczty elektronicznej o charakterze służbowym,

d) numer identyfikacyjny NIP i REGON – w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, albo numer PESEL – w przypadku osoby fizycznej,

e) numer wpisu do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia – w przypadku podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy, który prowadzi agencję zatrudnienia świadczącą usługi pracy tymczasowej,

f) symbol PKD oraz opis wykonywanej działalności związanej z pracą obywateli Ukrainy;

dane osobowe obywatela Ukrainy:

a) imię (imiona) i nazwisko,

b) datę urodzenia,

c) płeć,

d) obywatelstwo,

e) rodzaj, numer i serię dokumentu podróży lub innego dokumentu stwierdzającego lub pozwalającego ustalić tożsamość oraz państwo, w którym wydano ten dokument,

f) numer PESEL – o ile został nadany;

rodzaj umowy pomiędzy podmiotem powierzającym wykonywanie pracy a obywatelem Ukrainy;
stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy;
miejsce wykonywanej pracy.

Nie trzeba zatem najpierw pozyskiwać numeru PESEL!.

Niekoniecznie musi być to umowa o pracę, można także zgłaszać umowy cywilnoprawne.

UWAGA! Tutaj może dojść do ograniczeń, gdyż jednoczenie upoważniono Ministra właściwego do spraw pracy do określenia, w drodze rozporządzenia, liczby obywateli Ukrainy, którym podmiot powierzający wykonywanie pracy może powierzyć wykonywanie pracy, ustaloną w stosunku do liczby wszystkich osób, którym ten podmiot powierza wykonywanie pracy, kierując się względami bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, ochroną lokalnych rynków pracy oraz zasadą komplementarności zatrudnienia cudzoziemców w stosunku do obywateli polskich.

Na co zwrócić uwagę

1) W jakim języku zawrzeć umowę?

Zasadą jest, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do wykonywania przepisów z zakresu prawa pracy używa się języka polskiego, jeżeli osoba świadcząca pracę ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w chwili, kiedy zawiera umowę, oraz jeżeli umowa ma być wykonana lub wykonywana w Polsce. Na wniosek cudzoziemca, pouczonego uprzednio o prawie do sporządzenia umowy o pracę lub innego dokumentu wynikającego z zakresu prawa pracy w języku polskim, umowa ta lub dokument mogą być jednak sporządzone w języku obcym. Warunkiem jest to, by cudzoziemiec władał tym językiem obcym (nie musi to być zatem jego język ojczysty). Na wypadek kontroli Państwowej Inspekcji Pracy zaleca się, by pracownik-cudzoziemiec złożył wniosek o sporządzenie umowy o pracę lub innego dokumentu z zakresu prawa pracy we wskazanym języku obcym (w postaci papierowej lub elektronicznej) i jego przechowywanie przez pracodawcę w dokumentacji pracowniczej pracownika. Nic nie stoi również na przeszkodzie temu, by umowa o pracę czy inny dokument z zakresu prawa pracy przygotowane w języku polskim zostały sporządzone jednocześnie w wersjach obcojęzycznych. Reguła ta dotyczy umów zawieranych zarówno z cudzoziemcami, jak i obywatelami polskimi. Jeżeli stroną stosunku pracy jest obcokrajowiec, to żeby uniknąć wątpliwości, warto określić, która wersja językowa jest rozstrzygająca, na wypadek gdyby znalazły się jakiekolwiek rozbieżności pomiędzy wersjami językowymi umowy o pracę lub innego dokumentu z zakresu prawa pracy.

2) Czy tłumaczyć inne dokumenty?

Nawet jeżeli pracownik-cudzoziemiec nie złożył wniosku o sporządzenie danego dokumentu w języku obcym, którym włada, to w pewnych przypadkach sporządzenie tłumaczenia tego dokumentu na język obcy będzie celowe i leżące w interesie pracodawcy. Dotyczy to zwłaszcza regulaminu pracy czy zarządzeń związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy. Jeżeli bowiem cudzoziemiec nie włada w dostatecznym stopniu językiem polskim i faktycznie nie mógł zrozumieć treści tych dokumentów, to przypisanie mu winy za naruszenie jakiegokolwiek obowiązku wynikającego z tego dokumentu może w praktyce być utrudnione lub niemożliwe.

MOŻLIWOŚĆ ZAREJESTROWANIA SIĘ JAKO BEZROBOTNY

Obywatel Ukrainy z pkt I może zarejestrować się oraz zostać uznany jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy zgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dzięki tym rozwiązaniom obywatele Ukrainy będą mogli skorzystać z usług rynku pracy w postaci: pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego oraz szkoleń.

PODEJMOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

Wszyscy obywatele Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie ww. Ustawy lub ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach mogą wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na takich samych zasadach jak obywatele polscy, jednak pod warunkiem, że uzyska uprzednio numer PESEL.

UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE

Obywatel Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, będzie uprawniony do opieki medycznej udzielanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obejmującej świadczenia opieki zdrowotnej na zasadach i w zakresie, w jakim osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym przysługuje prawo do świadczeń na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z wyłączeniem leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, a także podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.Świadczenia rozliczy z placówkami leczniczymi NFZ, z mocą wsteczną od 24 lutego 2022 r.

PRAWO DO INNYCH ŚWIADCZEŃ

Wprowadza się uprawienia do

1) świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,

2) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli obywatel Ukrainy zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

3) świadczenia dobry start, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 187a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

4) rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

5) dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat, jeżeli zamieszkuje z dzieckiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

– odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”.

Dodatkowo będzie możliwość uzyskania świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, na zasadach i w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

UWAGA! Wniosek o świadczenie musi zawierać numer PESEL.

Ustalając prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od kryterium dochodowego, przy ustalaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę nie uwzględnia się członka rodziny, który, zgodnie z oświadczeniem osoby ubiegającej się o te świadczenia, nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

JEDNORAZOWA ZAPOMOGA W KWOCIE 300 ZŁ- ART. 31 USTAWY

Obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 i który został wpisany do rejestru PESEL, przysługuje pomoc w postaci jednorazowego świadczenia pieniężnego w wysokości 300 zł na osobę, przeznaczonego na utrzymanie, w szczególności na pokrycie wydatków na żywność, odzież, obuwie, środki higieny osobistej oraz opłaty mieszkaniowe.

Wnioski składa się do wójta, burmistrza, lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce pobytu.

Wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia pieniężnego składa osoba uprawniona, jej przedstawiciel ustawowy, opiekun tymczasowy albo osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem.

Przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jednorazowego świadczenia pieniężnego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania jednorazowego świadczenia pieniężnego wymaga wydania decyzji.

MOŻLIWOŚĆ UBIEGANIA SIĘ O ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY NA UPROSZCZONYCH ZASADACH NA OKRES 3 LAT, W PRZYPADKU CHĘCI POZOSTANIA W POLSCE NA DŁUŻEJ PRZEZ OBYWATELI UKRAINY KTÓRZY PRZYJECHALI DO POLSKI W ZWIĄZKU Z WOJNĄ

Przepisy ustawy regulują również kwestię dalszej legalizacji pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi tam prowadzonymi. Wskazano, że obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest lub był uznawany za legalny, będzie udzielane zezwolenie na pobyt czasowy. Zezwolenie udzielane będzie na wniosek, jednorazowo na okres 3 lat, licząc od dnia wydania decyzji. Ustawa przewiduje również dopuszczenie do polskiego rynku pracy obywateli Ukrainy przebywających na podstawie opisanego wyżej zezwolenia na pobyt czasowy. Obywatel Ukrainy, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy będzie, bowiem uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę.

UŁATWIENIA W WYKONYWANIU ZAWODÓW MEDYCZNYCH

Ustawa zawiera także przepisy ułatwiające obywatelom Ukrainy wykonywanie zawodów medycznych. Są to m.in. przepisy przewidujące, że:

od dnia 24 lutego 2022 r., przez okres 18 miesięcy, niezależnie od trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, obywatelowi Ukrainy, który uzyskał kwalifikacje lekarza lub lekarza dentysty poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, będzie można udzielić zgody na wykonywanie zawodu lekarza albo zgody na wykonywanie zawodu lekarza dentysty oraz przyznać warunkowe prawo wykonywania zawodu lekarza albo warunkowe prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty, jeżeli spełnia warunki, o których mowa w art. 7 ust. 2a pkt 3–5 i 7 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty;
od dnia 24 lutego 2022 r. przez okres 18 miesięcy minister właściwy do spraw zdrowia będzie mógł nadać numer odpowiadający numerowi prawa wykonywania zawodu na wniosek lekarza albo lekarza dentysty, który uzyskał zaświadczenie, o którym mowa w art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, i zgłosił zamiar udzielania świadczeń zdrowotnych osobom, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie przepisów ustawy;
od dnia 24 lutego 2022 r. przez okres 18 miesięcy, niezależnie od trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, obywatelowi Ukrainy, który uzyskał kwalifikacje pielęgniarki lub położnej poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, będzie można udzielić zgody na wykonywanie zawodu pielęgniarki albo położnej oraz przyznać warunkowe prawo wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej, jeżeli spełnia warunki, o których mowa w art. 35a ust. 1 pkt 3–5 i 7 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej.

Co zrobić, gdy Ustawa wejdzie w życie

1/2) udać się do wybranego (dowolnego) urzędu gminy/miasta by uzyskać numer PESEL

2/1) zawrzeć umowę o pracę lub inną (cywilnoprawną), jeśli ma się ofertę zatrudnienia

3) po uzyskaniu numeru PESEL wystąpić o jednorazową zapomogę (300 zł na osobę), ew. inne świadczenia

1) Jak uzyskać numer PESEL?

UWAGA! Rejestracja wystartuje 16 marca 2022 r.

– można go uzyskać i dla osoby pełnoletniej i dla dziecka (wówczas wniosek składa jeden z rodziców, opiekun, kurator, opiekun tymczasowy, a nawet osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem)

– wniosek można złożyć TYLKO OSOBIŚCIE, W DOWOLNYM organie wykonawczym gminy (urząd miasta, urząd gminy), zatem niekoniecznie w miejscu pobytu, a np. w ościennym mieście (tam gdzie będą mniejsze kolejki)

– wzór wniosku (w j. polskim i ukraińskim, ew. także dodatkowo w innych językach) zamieszcza w BIP Minister właściwy ds. informatyzacji

– zakłada się pomoc przy wypełnianiu wniosków bo wskazano, że wniosek wypełniony jest przez wnioskodawcę lub pracownika organu na podstawie dniach

– do wniosku trzeba dołączyć zdjęcie takie jak do polskiego dowodu osobistego (kolorowe zdjęcie na papierze w formacie 35 mm x 45 mm (szerokość x wysokość)),

Gmina może (nie ma takiego obowiązku) zapewniać bezpłatne wykonanie fotografii.

– będą pobrane odciski palców (chyba ze wniosek dot. dziecka do 12 lat, lub osoby, od której pobranie odciska jednego z palców lub wszystkich jest fizycznie niemożliwe)

– trzeba posiadać (do okazania i wykonania kserokopii) dokumenty potwierdzający tożsamość: dokument podróży, Karta Polaka, inny dokument ze zdjęciem pozwalający na potwierdzenie tożsamości (nawet nieważny).

Dla dzieci należy okazać dokument potwierdzający urodzenie i(np. akt urodzenia).

Jeśli takiego dokumentu brak potwierdzenie tożsamości następuje na podstawie oświadczenia (składanego pod rygorem odpowiedzialności karnej).

Złożenie wniosku jest bezpłatne.

Po rejestracji dana osoba otrzyma papierowe potwierdzenie nadania numeru PESEL, potwierdzenie wydania profilu zaufanego, haseł. Wskazywano- na razie na konferencjach, że „Jeżeli chodzi o fizyczny dokument, to chcemy, żeby on był w postaci mobilnej na ten moment. Pracujemy jeszcze nad rozwiązaniem, które możliwe, że pozwoli na to, żeby wprowadzić jakiś nośnik fizyczny”.

Przy okazji:

można założyć profil zaufany, by móc załatwiać sprawy przez Internet

jednocześnie w gminie – jeśli wjazd/przybycie na teren RP nie zostało zarejestrowane przez Straż Graniczną podczas kontroli, wówczas jednocześnie rejestruje się pobyt obywatele Ukrainy wraz z wnioskiem o numer PESEL. Wniosek taki trzeba złożyć do 60 dni od dnia wjazd. Proces ten będzie konieczny by móc w praktyce korzystać z uprawnień wprowadzanych przez Ustawę, jeśli dana osoba nie posiada np. stempla w paszporcie potwierdzającego datę wjazdu do Polski.

PROTIP (by przyspieszyć działania)

– warto ustalić w którym urzędzie gminy/miasta są najmniejsze kolejki

Uwaga Zgodnie z ustawą organ gminy może realizować zadania, o których mowa w art. 4, poza siedzibą urzędu gminy, możliwe, ze powstaną specjalne punkty dedykowane tylko nadawaniu numerów PESEL.

– zrobić zdjęcie wg. ww. wymogów

– pobrać ze strony Ministra ds. informatyzacji wniosek i go wstępnie wypełnić (nawet tłumacząc sobie translatorem pojęcia)

– przygotować dokumenty potwierdzający tożsamość i ich ksera

Uproszczone uzyskanie numeru PESEL

Nie jest potrzeby by podjąć zatrudnienie, ale jest potrzebny by

– rozpocząć działalność gospodarczą
– w sprawach urzędowych (ułatwia je)
– by uzyskać jednorazową zapomogę 300 zł

2. ŚWIADCZENIE PIENIĘŻNE PRZYZNAWANE OSOBOM PRYWATNYM, KTÓRE UDZIELAJĄ POMOCY

Świadczenie może uzyskać (z dołu, wstecz) osoba prawna lub fizyczna, która zapewni zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy. Świadczenie będzie przyznane na nie dłużej niż 60 dni (choć też zastrzeżono, ze okres wypłaty świadczenia może być przedłużony w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wysokość świadczenia oraz szczegółowe warunki przyznania określi dopiero Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Mówi się o kwocie 40 zł na dzień/ na osobę. Wnioski o wypłatę tych środków – które będzie można składać od środy 16 marca – rozpatrywać mają samorządy, które będą także odpowiedzialne za wypłatę pieniędzy. Czekamy aktualnie na ww. rozporządzenie.

3. ZWOLNIENIA PODATKOWE – jeśli przedmiot darowizny przekazano określonym w Ustawie podmiotom

Zarówno w stawie po podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i w ustawie o podatku dochodowym dla osób prawnych przewidziano regulację, zgodnie z którą kosztem uzyskania przychodów będą też koszty wytworzenia lub cena nabycia rzeczy lub praw będących przedmiotem darowizn przekazanych w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrain

1) organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących na terytorium Ukrainy,

2) jednostkom samorządu terytorialnego,

3) Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych,

4) podmiotom wykonującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Ukrainy działalność leczniczą lub działalność z zakresu ratownictwa medycznego

– o ile koszty wytworzenia lub cena nabycia nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne.

Kosztem uzyskania przychodów będą też koszty poniesione z tytułu nieodpłatnego świadczenia, którego celem jest przeciwdziałanie skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy, realizowanego w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. na rzecz podmiotów wymienionych powyżej, o ile nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, w tym poprzez odpisy amortyzacyjne.

IV. KOGO NIE OBEJMUJĄ REGULACJE USTAWY?

Ustawa nie obejmuje osób:

1) posiadających już:

a) zezwolenie na pobyt stały,

b) zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

c) zezwolenie na pobyt czasowy,

d) status uchodźcy,

e) ochronę uzupełniającą,

f) zgodę na pobyt tolerowany;

2) które:

a) złożyły w Rzeczypospolitej Polskiej wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej lub w imieniu których takie wnioski zostały złożone,

b) zadeklarowali zamiar złożenia wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 28 ust. 1 lub art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub których takie deklaracje zamiaru dotyczą

ALE, by być objętym ustawą, jeśli ktoś spełnia wymogi z pkt 1-4 powyżej, a złożyć wniosek z 2 a) lub deklarację z pkt b), wystarczy je wycofać.

Ustawa nie obejmuje osób, które nie są obywatelami Ukrainy (z wyjątkiem małżonków obywateli Ukrainy i rodziny obywatela Ukrainy posiadającego kartę Polaka).

V. USTAWA A DECYZJA RADY UE Z 4 MARCA 2022 R.

Ustawa ma być ustawą szczególną, istniejącą obok obowiązujących aktów prawnych w obszarze migracji i azylu, w szczególności ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprowadza zatem konkurencyjny tryb, a decyzja, czy korzystniejsze będzie skorzystanie z polskich regulacji, czy z mechanizmu unijnego, zależeć będzie od sytuacji osobistej cudzoziemca.

Wątpliwości budzi to, czy ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej? Pojawiają się opinie, że Polska złamie decyzję wykonawczą Rady (UE) nr 382, jeśli ograniczy pomoc udzielaną uchodźcom jedynie do obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Decyzja Rady ma być stosowana bezpośrednio., wiec bez zmiany przepisów może dojść do sporu przed Trybunałem Sprawiedliwości, a także mogą pojawić się problemy by uzyskać z UE fundusze na pomoc osobom z Ukrainy. Zgodnie bowiem z przepisami prawa UE środki powinny być wypłacane w sposób uwzględniający zasadę legalizmu.

VI. ZAKRES DECYZJI WYKONAWCZEJ RADY UE Z 4 MARCA 2022 R.

W decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony, wskazano, że ma ona zastosowanie do następujących kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne:

obywateli Ukrainy zamieszkałych w Ukrainie przed dniem 24 lutego 2022 r.;
bezpaństwowców lub obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie; oraz
członków rodzin osób, o których mowa w lit. a) i b).

Co więcej, w myśl art. 2 ust. 2 decyzji, państwa członkowskie stosują niniejszą decyzję albo odpowiednią ochronę przewidzianą w ich prawie krajowym w odniesieniu do bezpaństwowców i obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy są w stanie udowodnić, że przed dniem 24 lutego 2022 r. legalnie przebywali w Ukrainie na podstawie ważnego zezwolenia na pobyt stały wydanego zgodnie z prawem ukraińskim, i którzy nie są w stanie w bezpiecznych i trwałych warunkach powrócić do kraju lub regionu pochodzenia.

Zgodnie zaś z art. 7 dyrektywy 2001/55/WE państwa członkowskie mogą stosować niniejszą decyzją także do innych osób, w tym bezpaństwowców i obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy legalnie przebywali w Ukrainie i którzy nie są w stanie bezpiecznych i trwałych warunkach powrócić w do kraju lub regionu pochodzenia (art. 2 ust. 3 ww. decyzji) .

Przy czym, zgodnie z decyzją Rady 2022/382, za członków rodziny uznaje się następujące osoby, o ile rodzina znajdowała się już i przebywała w Ukrainie przed dniem 24 lutego 2022 r.:

małżonka osoby, o której mowa w ust. 1 lit. a) lub b), lub też będącego stanu wolnego partnera tej osoby, z którym osoba ta pozostaje w stałym związku, jeżeli prawo lub praktyka danego państwa członkowskiego traktuje pary niepozostające w związku małżeńskim w sposób porównywalny do par pozostających w związku małżeńskim, zgodnie z jego prawem krajowym odnoszącym się do cudzoziemców;

małoletnie i niepozostające w związku małżeńskim dzieci osoby, o której mowa w ust. 1 lit. a) lub b), lub dzieci jej małżonka, niezależnie od tego, czy urodziły się w związku małżeńskim, poza związkiem, czy są przysposobione;

innych bliskich krewnych, którzy mieszkali razem jako jedna rodzina w czasie, kiedy wystąpiły okoliczności prowadzące do masowego napływu wysiedleńców, i którzy byli w tym czasie całkowicie lub częściowo na utrzymaniu osoby, o której mowa w ust. 1 lit. a) lub b).

Oznacza to, że Polska na podstawie decyzji wykonawczej 2022/382 powinna udzielić pomocy każdemu obywatelowi Ukrainy, który przybędzie do Polski, a także bezpaństwowcom i obywatelom państw trzecich innych niż Ukraina, którzy mieszkali w Ukrainie przed wybuchem wojny, czyli przed 24 lutego 2022 r. i spełnili warunki opisane w tej decyzji. Tego jednak nie robi.

CO ZATEM ZROBIĆ:

– osoby nieobjęte Ustawą, ale objęte ww. decyzją Rady UE, są objęte regulacjami Rozdziału3 działu III ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Takie stanowisko wyraził też Rzecznik Praw Obywatelskich, są zatem objęte tzw. ochroną czasową, na razie na okres roku (okres wskazany w decyzji Rady UE0)

– Ustawa zmienia zasady wydawania dokumentów przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Takie osoby winny zatem wystąpić do niego (w trybie art. 110 ust.5) o wydanie zaświadczenia potwierdzające korzystanie z ochrony czasowej (jest ono bezpłatne). To ważne, bo zaświadczenie, jest wyłącznym dowodem korzystania z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej i w okresie swojej ważności poświadcza prawo jego posiadacza do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaświadczenie jest ważne do dnia, w którym upływa okres, na jaki udziela się ochrony czasowej zgodnie z decyzją Rady Unii Europejskiej, o której mowa w art. 107 ust. 1. W przypadku przedłużenia tego okresu na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej, okres ważności zaświadczenia ulega stosownemu przedłużeniu z mocy prawa.

To zaświadczenie uprawniać będzie do pomocy medycznej i pomocy przez zakwaterowanie wyżywienie albo pomoc w postaci świadczenia pieniężnego (trzeba w obu przypadkach zgłosić żądnie do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców).

W związku z tym, że mechanizm ochrony czasowej nigdy wcześniej nie został w Polsce uruchomiony, w chwili obecnej nie ma żadnych wypracowanych praktyk w tym zakresie.

Pobyt osób objętych Decyzją Rady UE jest legalny przez rok (może ulec wydłużeniu, na mocy kolejnej decyzji rady UE).