Zgodnie z art. 45814 Kodeksu postępowania cywilnego, takie postępowanie znajdzie zastosowanie w sprawach o roszczenia konsumenta przeciwko przedsiębiorcy oraz o roszczenia przedsiębiorcy przeciwko konsumentowi, o ile konsument ten jest stroną postępowania.
Co istotne, sprawa będzie rozpoznawana w tym postępowaniu, choćby przedsiębiorca będący stroną postępowania zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe postępowanie jako prokonsumenckie, wzmacnia pozycję konsumenta w stosunku do teoretycznie posiadającego „silniejszą” pozycję na rynku przedsiębiorcy oraz wprowadza istotne udogodnienia dla konsumenta.
Właściwość miejscowa
W pierwszej kolejności można wskazać na „udogodnienia” dotyczące właściwości miejscowej sądu rozpoznającego spór pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą. Do tej pory w takiej sytuacji zastosowanie znajdowały ogólne zasady dotyczące ustalania właściwości miejscowej uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego, natomiast od 1 lipca 2023 r. konsument będzie mógł wytoczyć powództwo również przed sąd właściwy dla miejsca swojego zamieszkania (nie dotyczy to spraw, w których właściwość sądu jest wyłączna, a zatem w tym wypadku tych, które zostały uregulowane w art. 38 Kodeksu postępowania cywilnego).
Prekluzja dowodowa
Dodatkowo co istotne, przepisy przedmiotowego postępowania nakładają na przedsiębiorcę dodatkowe rygory . Zgodnie z art. 45815 k.p.c., przedsiębiorca będący powodem jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie, a będący pozwanym – w odpowiedzi na pozew. Twierdzenia i dowody powołane z naruszeniem tego obowiązku podlegają pominięciu, chyba że strona będąca przedsiębiorcą uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.
Powyższe oznacza, że co do zasady, konsument na etapie całego postępowania i w każdym momencie będzie mógł powoływać nowe twierdzenia i dowody, podczas gdy w stosunku do przedsiębiorcy będzie obowiązywał bardzo surowy rygor. Przedsiębiorca wdający się w spór z konsumentem już od samego początku będzie musiał posiadać obszerne zaplecze dowodowe na każdą okoliczność – to istotna informacja dla przedsiębiorców
i wskazówka, aby w celu zabezpieczenia swoich interesów, dokumentowali wykonywanie swoich zobowiązań względem konsumentów na każdym możliwym etapie.
Dobrowolne rozwiązanie sporu
Wprowadzone regulacje nakładają na przedsiębiorcę również nowy rygor w przypadku zaniechania przez przedsiębiorcę próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchylenia się od udziału w takiej próbie lub uczestniczenia w niej w złej wierze.
W takiej sytuacji, jeżeli takie zachowanie przyczyniło się do zbędnego wytoczenia powództwa lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy, niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć przedsiębiorcę kosztami procesu w całości lub części, a w uzasadnionych przypadkach nawet podwyższyć je, jednak nie więcej niż dwukrotnie. Szczególnie sankcja podwyższenia, nawet dwukrotnego, kosztów procesu może okazać się dla przedsiębiorcy dotkliwa, w szczególności w sprawach o wysokiej wartości przedmiotu sporu. Powyższa regulacja ma na celu nakłonienie przedsiębiorców do zawierania ugód z konsumentami, co finalnie może przełożyć się na istotne skrócenie czasu zakończenia sporu oraz w zamyśle ma odciążyć, i tak już nad wyraz obciążone sądy.
Konkludując, wprowadzone postępowanie jest zupełną nowością w polskiej procedurze cywilnej, w której co do zasady, strony procesu powinny być traktowane równo. Wprowadzone regulacje mają na celu niejako zrównanie silniejszej pozycji profesjonalisty, jakim jest przedsiębiorca i „słabszego” konsumenta. Dla przedsiębiorcy jako najdalej idącą sankcję należy uznać powołanie wszystkich twierdzeń i dowodów w pierwszym piśmie procesowym pod rygorem ich pominięcia – tutaj wskazówka dla przedsiębiorców, aby dokumentować dokładnie wykonywanie swoich umów względem konsumentów.
Ocena słuszności wprowadzenia odrębnego postępowania w sporach z konsumentami będzie wymagała czasu i na pewno będziemy się temu przyglądać, natomiast w przypadku powstania sporu z konsumentem, zachęcamy do kontaktu z Kancelarią w celu ustalenia optymalnej strategii działań i najkorzystniejszej taktyki procesowej.
