Począwszy od 22 maja 2023 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, która wprowadza do polskiego systemu prawa zupełnie nowy podmiot dotychczas niewystępujący – fundację rodzinną. Dotychczas rozwiązanie prawne jakim jest fundacja rodzinna od lat z powodzeniem występuje w kilku krajach europejskich m.in. w Niemczech, Austrii, Szwajcarii czy Lichtensteinie.
Jednym z głównych założeń ustawodawcy była poprawa otoczenia prawnego sukcesji firm, mając na względzie zwłaszcza nieuniknione zmiany pokoleniowe. Na tym tle nowa instytucja prawna ma chronić majątek firm rodzinnych przed podziałem, umożliwić jego pomnażanie, a także zabezpieczenie poprzez zapewnienie ciągłości przedsiębiorstwa prywatnego.
Czym jest fundacja rodzinna oraz kto i w jakim celu może ją założyć opisaliśmy w naszym pierwszym artykule poświęconym temu podmiotowi.
Dziś skupimy się na podatkowych skutkach, wynikających z prowadzenia działaności gospodarczej w tej formie prawnej.
Kto może zostać fundatorem a kto beneficjentem?
Fundatorem może zostać osoba fizyczna, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Przy czym zaznaczenia wymaga, że fundacja rodzinna może zostać ustanowiona przez więcej niż jednego fundatora wyłącznie poprzez zawarcie aktu założycielskiego w formie aktu notarialnego. Z kolei beneficjentem fundacji będzie mogła zostać nie tylko osoba fizyczna, ale również fundator oraz organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego.
Fundacja rodzinna a prowadzenie działalności gospodarczej.
Ustawodawca wskazał zamknięty katalog w jakim można ona wykonywać działalność gospodarczą, który obejmuje:
- zbywanie mienia, pod warunkiem, że mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia (warunek ten nie będzie mieć zastosowania do udziałów, akcji i innych papierów wartościowych, tzn. będą one mogły być nabywane i zbywane przez fundacje);
- najem, dzierżawę lub udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie;
- przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;
- nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
- udzielanie pożyczek beneficjentom fundacji rodzinnej i podmiotom od niej zależnym;
- obrót zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;
- produkcję produktów roślinnych i zwierzęcych (z pewnymi wyjątkami);
- gospodarkę leśną.
Fundacja rodzina w aspekcie podatkowym
Interesująco przedstawia się podatkowy aspekt fundacji rodzinnej. Na gruncie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (dalej: CIT) fundacja rodzinna w zakresie dozwolonej dla nich działalności gospodarczej, uzyska zwolnienie CIT w zakresie przysporzeń z bieżącej działalności fundacji.
Fundacja rodzinna na wzór tzw. estońskiego CIT-u, dopiero w chwili przekazywania środków beneficjentom będzie płacić CIT w wysokości 15%. Co istotne, wyższą – 25% stawką CIT objęte będą przychody z działalności gospodarczej inna niż dozwolona przez przepisy ustawy.
Pozostali beneficjenci zapłacą zryczałtowany podatek w wysokości:
a) 10% przychodów uzyskanych przez osobę będącą w stosunku do fundatora osobą zaliczoną do I lub II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
b) 15% przychodów – w zakresie przychodów dla pozostałych kategorii beneficjentów;
Beneficjenci będący organizacjami pozarządowymi będą płacić CIT na dotychczasowych zasadach, w tym będą mogli skorzystać z obowiązującego zwolnienia przedmiotowego.
Fundacja rodzinna a prawo spadkowe.
Zmiany wprowadzone w kodeksie cywilnym przez ustawę dotyczą przede wszystkim przekazywania majątku po spadkodawcy oraz wprowadzania nowego typu spadkobiercy.
Zgodnie z nowelizacją fundacja rodzinna może dziedziczyć i być powołana do spadku. Wprowadzenie jej jako nowego rodzaju spadkobiercy wymusiło więc zmiany dotyczące zachowku. Przewidziana została między innymi możliwość zrzeczenia się prawa do zachowku przez uprawnionego, rozłożenia go na raty, odroczenia terminu płatności a także wyjątkowo nawet obniżenia jego wysokości. Co więcej, uprawniony z tytułu zachowku będzie uprawniony do żądania uzupełnienia zachowku z funduszu założycielskiego fundacji a świadczenie przyznane mu z fundacji będzie zaliczać się do sumy zachowku.
W razie jakichkolwiek pytań lub trudności związanych z założeniem fundacji rodzinnej, jesteśmy do Państwa dyspozycji. Celem uzyskania szczegółowych informacji, zapraszamy do kontaktu ze specjalistami KTW.Legal.
