Po niespełna trzech miesiącach obowiązywania przepisów dotyczących sektora publicznego, da się zauważyć narastające wątpliwości w zakresie tego, jakie konkretnie formy zarobkowania należy uwzględniać przy obliczaniu stażu pracy, co ma z kolei przełożenie na liczne odmowy wydawania przedmiotowych zaświadczeń przez ZUS oraz pytania pracowników, dotyczące prawidłowego udokumentowania swojego zwiększonego stażu pracy.
Zmiany w sferze uprawnień pracowniczych, nie emerytalnych.
Należy podkreślić, iż opisywane zmiany dotyczą wyłącznie stażu pracy, a więc obejmują uprawnienia o charakterze pracowniczym, takie jak urlopy wypoczynkowe, dodatki stażowe, nagrody jubileuszowe, a także wysokość odprawy czy okres wypowiedzenia, a więc uprawnienia i świadczenia, które są zależne właśnie od stażu pracy danego pracownika. Omawiana zmiana przepisów nie dotyczy natomiast stażu emerytalnego, nie zmieniają się więc zasady dotyczące obliczania wysokości emerytury czy też ogólne zasady dotyczące podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Pokrywanie się różnych okresów podlegających zaliczeniu.
Liczne wątpliwości pojawiają się w aspekcie różnych konfiguracji łączenia ze sobą dwóch lub kilku form zarobkowania czy też innych okresów, które na mocy przepisów podlegają zaliczeniu.
Należy pamiętać o podstawowej zasadzie wynikającej ze zmienionych przepisów, konkretnie z brzmienia art. 3021 §10 Kodeksu pracy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu kilku różnych okresów, które kwalifikują się do zaliczenia lub też w sytuacji nakładania się tych okresów z okresem pozostawania w stosunku pracy, bierze się pod uwagę się okres najkorzystniejszy dla danej osoby. W praktyce oznacza to, że na mocy przepisów zasadniczo wyłączona została możliwość dublowania stażu pracy.
Jeżeli więc dany pracownik pozostawał zatrudniony w oparciu o umowę o pracę przez okres 10 lat, a dodatkowo, w ciągu tego okresu wykonywał umowę zlecenia przez okres 5 lat, w ramach stażu pracy wliczony będzie wyłącznie okres 10 lat pracy na podstawie umowy o pracę. Z kolei, jeżeli dana osoba prowadziła przez pierwsze 3 lata wyłącznie jednoosobową działalność gospodarczą, a następnie, nadal kontynuując prowadzenie tej działalności, podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę i pracowała przez kolejne 10 lat, nie oznacza to, że pierwsze 3 lata działalności nie będą mogły zostać uwzględnione w zwiększonym stażu pracy – w tym bowiem wypadku nakłada się na siebie wyłącznie okres 10 lat, pierwsze 3 lata będą mogły tym samym zostać doliczone do stażu.
Zebranie dokumentów potwierdzających staż – dwie drogi.
Dokumentowanie zwiększonego stażu pracy zasadniczo następuje poprzez pozyskanie odpowiedniego zaświadczenia z ZUS. Okresy zaliczane do zwiększonego stażu pracy mogą być potwierdzone w oparciu o: zaświadczenie o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu, zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnym lub rentowym bądź zaświadczenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.
Należy pamiętać, że powyższe zaświadczenia mogą stanowić potwierdzenie wyłącznie okresów, w których dana osoba podlegała ubezpieczeniom społecznym. Tym samym, ZUS nie wyda odpowiedniego zaświadczenia chociażby za okres wykonywania zlecenia przez uczniów i studentów do 26 roku życia z uwagi na zwolnienie z obowiązku odprowadzania składek. Nie oznacza to jednak, iż takie okresy nie będą wliczane do zwiększonego stażu pracy – jak najbardziej okres wykonywania zlecenia przez studenta może być zaliczony do stażu pracy, o ile dana osoba przedstawi pracodawcy dowód wykonywania takiej umowy, chociażby więc właśnie zawartą umowę zlecenia.
Analogiczna zasada będzie dotyczyć również okresów wykonywania pracy za granicą czy też umów zlecenia zawieranych przed 1999 r. Wskazany rok (a konkretniej data 1 stycznia 1999 r.) nie jest datą przypadkową, bowiem ZUS w swoich zbiorach posiada dane zbierane począwszy od tej właśnie daty. W związku z tym, zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w przypadku umów zawieranych przed tym okresem należy postąpić tak, jak w przypadku umów nieoskładkowanych, tj. przedstawić pracodawcy odpowiednią dokumentację, w tym umowy, ale również rachunki czy potwierdzenia płatności. Należy jednak podkreślić, iż z uwagi na wskazany brak danych, które można by potwierdzić w ZUS, jeżeli przedkładane przez pracownika dokumenty będą budziły wątpliwości, pracodawca może je odrzucić.
Dokumenty należy zebrać i przedstawić pracodawcy w określonym terminie.
W celu zaktualizowania stażu pracy, pracownicy zobowiązani są do przedstawienia pracodawcy odpowiednich dokumentów (odpowiednio, albo zaświadczeń z ZUS albo innej, zgromadzonej samodzielnie dokumentacji), przy czym należy pamiętać, że na dostarczenie pracodawcy dokumentów mają określony czas. Termin wynosi 24 miesiące i liczony jest od momentu wejścia w życie nowych przepisów, a więc w przypadku pracowników sektora publicznego, ów termin już rozpoczął swój bieg.
Z danych udostępnionych przez ZUS wynika, że już po pierwszym miesiącu wejścia w życie zmian, wydanych zostało ok. 620 tysięcy zaświadczeń. Odmowa wydania zaświadczenia również w samym styczniu, miała miejsce prawie 50 tysięcy razy. Jako jedną z głównych przyczyn odmowy ZUS wskazuje błędne rozumienie nowych zasad np.domaganie się wydania zaświadczenia za okresy, co do których ZUS nie dysponuje żadną dokumentacją (z uwagi na ich nieoskładkowanie).
Zespół prawa pracy w Kancelarii KTW. Legal, w oparciu o szerokie doświadczenie w obszarze prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wspiera pracowników i pracodawców w nowej rzeczywistości prawnej. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości, związanych z wprowadzeniem nowych zasad obliczania stażu pracy, zapraszamy do kontaktu.
