Instytucja znana dotąd z prawa podatkowego wkracza do prawa pracy. To bezpośrednia odpowiedź na postulaty przedsiębiorców, którzy od lat domagali się pewności prawnej przy konstruowaniu modeli współpracy z osobami wykonującymi zadania na podstawie umów B2B lub zleceń.

Jeśli zastanawiasz się, czy nowe przepisy to faktyczna rewolucja dla umów B2B i zleceń, przeczytaj najpierw nasz artykuł o spokojnym spojrzeniu na zmiany w rewolucji PIP.

Jak działa interpretacja indywidualna PIP krok po kroku

Wniosek składa się do Głównego Inspektora Pracy. Może to zrobić podmiot zatrudniający: zarówno przedsiębiorca, jak i inne podmioty zatrudniające przewidziane w przepisach ustawy o PIP.

Podstawowe parametry procedury:

• Przedmiot – ocena, czy opisany stosunek prawny (istniejący lub planowany) stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy
• Koszt – opłata wynosi 40 zł od każdego opisanego stanu faktycznego
• Termin – interpretację wydaje się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania kompletnego wniosku
• Odwołanie – od interpretacji można się odwołać do sądu na zasadach Kodeksu postępowania cywilnego
• Zakres podmiotowy – interpretacje mogą dotyczyć zarówno już istniejących, jak i planowanych form współpracy

Co istotne, wydana interpretacja jest automatycznie przekazywana KAS i ZUS: działa więc szeroko, nie tylko wobec inspekcji pracy.

Co interpretacja chroni i czego nie chroni?

Gwarancje, które daje pozytywna interpretacja:

• Jeśli zatrudniający zastosuje się do interpretacji, nie może zostać obciążony sankcjami administracyjnymi ani finansowymi (karami grzywny) ze strony PIP w tym zakresie.
• Interpretacja jest wiążąca dla organów PIP podczas przyszłych kontroli, o ile stan faktyczny opisany we wniosku pokrywa się z rzeczywistością.

Granice ochrony: trzy rzeczy, których interpretacja nie załatwia

• Nie można „ratować się” wnioskiem o interpretację w trakcie trwającej już kontroli. Jeśli PIP lub ZUS już u Ciebie sprawdzają dany stosunek prawny, GIP nie wyda interpretacji w tej sprawie.
• Wydanie interpretacji indywidualnej nie wyłącza możliwości oceny przez właściwy organ PIP rzeczywistego charakteru stosunku prawnego w toku kontroli, jeżeli ustalony w jej trakcie stan faktyczny różni się od opisanego we wniosku.
• Prawnicy wskazują na niejasność pojęcia „sankcji finansowych” – nie jest pewne, czy ochrona obejmuje również zaległe składki ZUS i podatki, czy jedynie kary nakładane przez inspektora.

Co to oznacza w praktyce?

Dla pracodawcy / zleceniodawcy:

• złóż wniosek zanim PIP lub ZUS rozpoczną kontrolę, po jej wszczęciu jest już za późno
• we wniosku opisz rzeczywisty model współpracy, nie model idealny: niezgodność stanu faktycznego z opisem pozbawia interpretację mocy ochronnej
• rozważ wniosek szczególnie dla relacji, w których kontrahent pracuje wyłącznie dla Ciebie, w stałych godzinach, pod Twoim kierownictwem i bez realnego ryzyka gospodarczego po swojej stronie, to klasyczne „czerwone flagi”
• zachowaj dokumentację potwierdzającą, że faktyczny sposób wykonywania umowy odpowiada jej treści i opisowi we wniosku

Dla osoby współpracującej na B2B lub zleceniu:

• interpretacja jest składana przez podmiot zatrudniający, nie przez Ciebie, warto wiedzieć, czy Twój kontrahent ją posiada
• pozytywna interpretacja chroni jego, ale nie oznacza automatycznie, że Twoje prawa pracownicze są wyłączone – w razie sporu sądowego możesz dochodzić ustalenia stosunku pracy niezależnie od interpretacji GIP

Najczęściej zadawane pytania:

Czy interpretacja działa dla umów już obowiązujących, czy tylko planowanych?

Dla obu. Wniosek można złożyć zarówno w odniesieniu do istniejącej współpracy, jak i modelu, który dopiero planujesz wdrożyć, to jedna z największych zalet tej instytucji.

Co się stanie, jeśli GIP uzna, że opisana relacja to stosunek pracy?

Interpretacja wskaże, że dana umowa powinna zostać zastąpiona umową o pracę. Sama interpretacja nie przekształca umowy z mocy prawa, ale jest silnym sygnałem do działania. Przedsiębiorcy, którzy dobrowolnie uregulują stosunek prawny w ciągu 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie, mogą skorzystać z przepisu abolicyjnego eliminującego odpowiedzialność wykroczeniową.

Jeśli masz wątpliwości co do prawidłowości stosowanych w Twojej firmie form zatrudnienia, skontaktuj się z naszym działem prawa pracy, który specjalizuje się w kompleksowej obsłudze pracodawców i pracowników: pomożemy ocenić ryzyko, przygotować wniosek o interpretację indywidualną do GIP i zaplanować bezpieczny model współpracy.

autor: radca prawny Anna Wojciechowska