Planowane zmiany są szerokie: nowe stawki wpisów od odwołań, mechanizm ujednolicania orzecznictwa Izby, modyfikacja procedury przy rażąco niskiej cenie oraz usprawnienie etapu formalnego postępowania. Każda z nich może mieć bezpośrednie przełożenie na codzienną praktykę: zarówno po stronie zamawiających, jak i wykonawców.

Dlaczego konieczna jest nowelizacja PZP?

Projekt nowelizacji PZP wynika wprost z danych statystycznych, które wskazują na dramatyczne pogorszenie sprawności postępowań odwoławczych. Uzasadnienie projektu przywołuje następujące liczby:

• Średni czas przekazywania odwołań do Prezesa KIO wzrósł z ok. 4,4 dnia (wcześniej) do ok. 15 dni w 2025 r.
• Odsetek spraw rozpoznawanych w ustawowym 15-dniowym terminie (art. 544 ust. 1 PZP) spadł z ok. 78% w 2023 r. do ok. 32% w 2024 r. i jedynie ok. 11% w 2025 r.
• Rokrocznie istotnie wzrasta liczba odwołań wnoszonych do Prezesa KIO.

Autorzy projektu wskazują, że stałe zwiększanie się liczby odwołań wydłuża proces udzielania zamówień publicznych i spowalnia postępowania odwoławcze. Jako jedną z kluczowych przyczyn tego stanu wskazano stosunkowo niski poziom wpisów od odwołania – niezmienny od 2010 r., mimo postępującej inflacji.

Wyższe wpisy od odwołań do KIO – będzie podstawa do wydania nowego rozporządzenia

Jedną z najważniejszych zmian przewidzianych w projekcie nowelizacji PZP jest stworzenie podstawy do zwaloryzowania wysokości wpisów od odwołania. Dotychczasowe stawki, obowiązujące bez zmian od 2010 r., zostaną zastąpione nowymi progami dostosowanymi do poziomu inflacji i wartości zamówień.

Aktualne stawki wpisu:

• Dostawy i usługi poniżej progów unijnych: 7 500 zł
• Dostawy i usługi równe lub powyżej progów unijnych: 15 000 zł
• Roboty budowlane poniżej progów unijnych: 10 000 zł
• Roboty budowlane równe lub powyżej progów unijnych: 20 000 zł

Projektowany przepis upoważniający (upoważnienie dla Prezesa Rady Ministrów) z maksymalnymi wysokościami wpisu:

• Dostawy i usługi poniżej progów unijnych: maksymalnie 12 000 zł
• Dostawy i usługi równe lub powyżej progów unijnych: maksymalnie 24 000 zł
• Roboty budowlane poniżej progów unijnych: maksymalnie 15 000 zł
• Roboty budowlane równe lub powyżej progów unijnych: maksymalnie 30 000 zł
• Nowa kategoria – zamówienia powyżej 15 mln euro: maksymalnie 60 000 zł
• Nowa kategoria – roboty budowlane powyżej 30 mln euro: maksymalnie 150 000 zł

Jednocześnie projekt zakłada zmianę ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych polegającą na obniżeniu opłaty od skargi na orzeczenie KIO do Sądu Zamówień Publicznych z trzykrotności do dwukrotności wpisu, przy ustaleniu górnego limitu tej opłaty na poziomie 150 000 zł.
Projektodawca wskazuje, że celem tych zmian jest ograniczenie liczby odwołań o charakterze czysto formalnym, niezwiązanych z rzeczywistym naruszeniem prawa.

Uchwały KIO – wiążące rozstrzygnięcia rozbieżności w orzecznictwie

Projekt nowelizacji PZP wprowadza mechanizm zapewnienia jednolitości orzecznictwa KIO, wzorowany częściowo na rozwiązaniach stosowanych w sądownictwie powszechnym. Zgodnie z projektem, jeżeli w orzecznictwie Izby ujawnią się rozbieżności wymagające rozstrzygnięcia, Prezes KIO będzie zwoływał zgromadzenie ogólne KIO. Zgromadzenie takie będzie zwoływane również na wniosek Prezesa UZP, wskazującego na rozbieżności w orzecznictwie.Uchwała zgromadzenia ogólnego KIO zawierająca rozstrzygnięcie rozbieżności będzie publikowana na stronie internetowej UZP. Zmianom tym towarzyszyć ma rozszerzenie kompetencji Prezesa KIO o obowiązek czuwania nad jednolitością orzecznictwa.
Zmiana ta ma istotne znaczenie praktyczne – dotychczasowe rozbieżności w wyrokach KIO w analogicznych sprawach powodowały niepewność prawną po stronie zarówno zamawiających, jak i wykonawców.

Opinie i objaśnienia prawne Prezesa UZP

Projekt przewiduje doprecyzowanie i rozszerzenie kompetencji Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w zakresie wydawania opinii i objaśnień prawnych.
Zmiana art. 471 ust. 1 ustawy PZP ma doprecyzować, że wydawane przez Prezesa UZP opinie (zarówno na wniosek, jak i z urzędu) dotyczą konkretnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości lub wywołującego rozbieżności w orzecznictwie.
Ponadto projekt przewiduje nową regulację umożliwiającą Prezesowi UZP wydawanie objaśnień prawnych zawierających ogólne wyjaśnienie przepisów ustawy dotyczące ich stosowania, a także wydawanie takich objaśnień na wniosek organu kontroli. Jest to rozwiązanie zbliżone do objaśnień wydawanych przez Ministra Finansów w sprawach podatkowych.

Przyspieszenie etapu formalnego – obowiązki zamawiającego i komunikacja z KIO

Projekt kładzie nacisk na usprawnienie wstępnego, formalnego etapu rozpatrywania odwołania. Projektowane zmiany obejmują:

• Obowiązek zamawiającego do niezwłocznego (w ciągu 2 dni roboczych od otrzymania odwołania lub kopii odwołania) przekazania Prezesowi KIO kluczowych informacji formalnych, takich jak wartość zamówienia, terminy oraz adresy korespondencyjne – bez konieczności odrębnego wezwania.
• Wymóg wskazania przez strony w pismach procesowych jednego adresu do doręczeń elektronicznych oraz jednego adresu e-mail, które staną się wyłącznymi kanałami komunikacji z KIO.

Celem tych zmian jest skrócenie etapu przygotowawczego przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania, co bezpośrednio wpłynie na czas trwania całego postępowania odwoławczego.

Rażąco niska cena – zmiany w procedurze i ciężarze dowodu

Projekt nowelizacji wprowadza znaczące zmiany w zakresie procedury badania rażąco niskiej ceny (art. 224 ustawy PZP).

Uchylenie automatycznego obowiązku wezwania do wyjaśnień

Zgodnie z projektem uchylony zostanie obecny art. 224 ust. 2 PZP, który nakłada na zamawiającego obowiązek wezwania wykonawcy do wyjaśnień, jeżeli oferta jest tańsza o co najmniej 30% od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert lub od wartości zamówienia powiększonej o VAT. Zmiana ta znosi automatyzm tego wezwania.

Doprecyzowanie przesłanek odrzucenia oferty

Projekt przewiduje doprecyzowanie art. 224 ust. 6 PZP poprzez wskazanie konkretnych okoliczności, w których oferta podlega odrzuceniu jako zawierająca rażąco niską cenę. Ma to wyeliminować wątpliwości interpretacyjne, które dotychczas prowadziły do rozbieżności w praktyce zamawiających i w orzecznictwie KIO.

Zmiana reguły ciężaru dowodu

Projekt wprowadza istotną zmianę zasady ciężaru dowodu: co do zasady, to odwołujący będzie zobowiązany wykazać, że oferta zawiera rażąco niską cenę. Dotychczasowy ciężar dowodu spoczywający na wykonawcy, który złożył ofertę, zostanie utrzymany jedynie w sytuacji, gdy jego wyjaśnienia zostały zastrzeżone jako tajemnica przedsiębiorstwa.

Co zmiany oznaczają dla zamawiających i wykonawców?

Dla zamawiających:

• Obowiązek szybkiego (2 dni robocze) przekazania danych formalnych do KIO po otrzymaniu odwołania lub kopii odwołania.
• Brak automatycznego obowiązku wzywania do wyjaśnień rażąco niskiej ceny przy przekroczeniu progu 30%.
• Większa przewidywalność orzecznictwa KIO dzięki uchwałom zgromadzenia ogólnego.

Dla wykonawców:

• Wyższe koszty finansowe wniesienia odwołania – szczególnie przy dużych zamówieniach.
• Obowiązek wykazania rażąco niskiej ceny w odwołaniu (co do zasady ciężar dowodu po stronie odwołującego).
• Szybsze postępowania odwoławcze – skrócenie etapu formalnego.
• Lepsza przewidywalność wyników postępowań dzięki ujednoliceniu orzecznictwa KIO.

Projekt nowelizacji PZP jest odpowiedzią na realne problemy systemu zamówień publicznych w Polsce. Planowane zmiany mają charakter systemowy i dotkną zarówno zamawiających, jak i wykonawców. Warto śledzić dalszy przebieg procesu legislacyjnego, w szczególności konsultacje publiczne i opinie środowisk branżowych.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o nowelizację PZP 2026

Kiedy wejdzie w życie nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych?

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na IV kwartał 2026 r. Termin wejścia w życie nie został jeszcze określony – zależy od przebiegu prac legislacyjnych.

O ile wzrosną wpisy od odwołań do KIO?

Wpisy wzrosną od ok. 50% do nawet kilkakrotnie – w zależności od rodzaju i wartości zamówienia. Dla dostaw i usług poniżej progów unijnych planuje się wzrost z 7 500 zł do 12 000 zł, dla robót budowlanych powyżej 30 mln euro wprowadzono nowy próg 150 000 zł.

Co to są wiążące uchwały KIO i jak wpłyną na praktykę?

To nowy mechanizm ujednolicania orzecznictwa Izby. Jeśli w wyrokach KIO pojawią się rozbieżności, Prezes KIO będzie zwoływać, w tym na wniosek Prezesa UZP zgromadzenie ogólne Izby, które wyda uchwałę rozstrzygającą daną kwestię prawną. Uchwały będą publikowane na stronie UZP i będą wiązać członków Izby przy orzekaniu.

autor: asystent radcy prawnego Sandra Marek