Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2509) autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych musi być sporządzona w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
Co może być przedmiotem umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych?
Przedmiotem umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych może być tylko utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Utworem zgodnie z przepisami jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Należy jednak podkreślić, że nieważna będzie umowa w części dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy mających powstać w przyszłości. Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych nie może zatem objąć całego przyszłego dorobku twórcy.
Kogo będzie dotyczyć umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych?
Stroną umowy będzie podmiot, któremu te prawa przysługują – zazwyczaj twórca, któremu prawa te przysługują w związku ze stworzeniem dzieła. Zbywcą może być także podmiot, który autorskie prawa majątkowe wcześniej nabył (np. na podstawie stosunku pracy, o czym była mowa w artykule „Utwór pracowniczy”).
Co powinno znaleźć się w umowie o przeniesienie autorskich praw majątkowych?
Poza określeniem przedmiotu i stron umowy istotnym jest wskazanie tzw. pól eksploatacji – czyli możliwych, ustalonych przez strony, sposobów korzystania z utworu. Ustawodawca wskazuje na przykładowy katalog pól eksploatacji. Wskazano, że odrębne pola eksploatacji stanowią w szczególności:
- w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
- w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy;
- w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Strony umowy mogą w sposób dowolny określić pola eksploatacji utworu, jakich dotyczyć będzie umowa. Należy jednak mieć na uwadze to, że umowa będzie obejmować pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione i tylko takich, które są znane w chwili jej zawarcia.
Istotnym aspektem jest także okres obowiązywania umowy. Co do zasady, przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu jest bezterminowe, ale strony mogą tę kwestie uregulować odmiennie, stanowiąc, że po upływie określonego w umowie czasu autorskie prawa majątkowe wrócą na zbywcę.
W umowie będzie także należało wskazać należne zbywcy wynagrodzenie – w przypadku nieodpłatnego zbycia autorskich praw majątkowych, powinno być to wyraźnie wskazane postanowieniem umownym. Istotnym jest fakt, iż o ile strony nie postanowią inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji – należy więc tę kwestie wyraźnie określić w umowie.
Warto mieć także na uwadze fakt, że samo przejście autorskich praw majątkowych nie powoduje przeniesienia na nabywcę własności egzemplarza utworu – aspekt ten także musi zostać ujęty w umowie.
Zatem jeśli jesteś twórcą, to świadomie przenoś na inne osoby zakres, z którego będą one korzystały, zaś jeśli kupujesz prawo do korzystania z czyjejś twórczości, rozważ co będzie Ci potrzebne i w jakim zakresie chcesz nim teraz lub przyszłości korzystać – kluczem do tego będzie dobrze zredagowana umowa, w czym, w razie takiej potrzeby chętnie pomogą specjaliści KTW.Legal .
