Kogo obejmuje Data Act?
Nowe regulacje, stosowane zasadniczo od września 2025 roku, adresowane są do producentów produktów skomunikowanych (IoT), dostawców powiązanych aplikacji i usług, posiadaczy danych (czyli podmiotów zarządzających i kontrolujących dostęp do danych – to nie zawsze są producenci urządzeń) oraz odbiorców danych, czyli podmiotów, które chcą z tych danych korzystać na podstawie zgody użytkownika końcowego. W praktyce rozporządzenie znajdzie zastosowanie między innymi w odniesieniu do produktów takich jak inteligentne urządzenia RTV/AGD, nowoczesne samochody, smartwatche, czy inteligentne liczniki gazu i wody.
Jakie obowiązki nakłada Data Act?
Data Act nakłada na producentów urządzeń i dostawców usług cyfrowych szereg nowych obowiązków związanych z udostępnianiem i zarządzaniem danymi. Do najważniejszych należą m.in.:
- Udostępnianie danych użytkownikowi na żądanie;
- Obowiązek udostępniania przejrzystych informacji i umów;
- Zapewnienie interoperacyjności i możliwości zmiany usługodawcy;
- Ograniczenia w korzystaniu z danych przez producentów.
Warto zauważyć, że mikro i małe przedsiębiorstwa jako producenci urządzeń czy dostawcy usług powiązanych są częściowo wyłączone spod niektórych obowiązków Data Act. Na przykład obowiązki udostępniania danych na żądanie (art. 4 i 5 Data Act) nie dotyczą urządzeń i usług wytwarzanych przez mikro lub małych przedsiębiorców, o ile nie są one powiązane kapitałowo z większym przedsiębiorstwem. Średni przedsiębiorcy otrzymali natomiast czasowe wyłączenie – nowe wymogi zaczną ich dotyczyć dopiero po upływie roku od uzyskania statusu średniego przedsiębiorcy lub od wprowadzenia produktu na rynek przez średniego przedsiębiorcę. Te wyjątki mają na celu nie obciążać nadmiernie najmniejszych podmiotów, jednocześnie dążąc do celu, jakim jest otwarcie dostępu do danych w całej gospodarce.\
Kary za nieprzestrzeganie rozporządzenia
Naruszenie przepisów Data Act może narazić przedsiębiorców na dotkliwe konsekwencje. Samo rozporządzenie nie zawiera sztywnych stawek kar finansowych, lecz zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia skutecznego systemu egzekwowania przepisów. Każdy kraj UE musi także wprowadzić mechanizmy pozwalające rozpatrywać skargi, prowadzić postępowania i wymierzać sankcje pieniężne za nieprzestrzeganie Data Act.
