Czym jest fundacja rodzinna?
Zgodnie z ustawą, fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Z samej definicji, wynika zatem, że fundacje rodzinne zostały wyposażone w osobowość prawną, zatem stanowić będą odrębne od osób je tworzących, podmioty funkcjonujące na rynku. Będą mogły na własny rachunek nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, tak jak pozostałe osoby prawne – w tym spółki kapitałowe. Oczywiście wszystko w ramach omawianej ustawy.
Kto może być fundatorem?
Fundator to innymi słowa „twórca” fundacji. Zgodnie z ustawą fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie. Fundacja rodzinna może być przy tym założona (poza fundacją ustanowioną w testamencie), przez więcej niż jednego fundatora.
Kto to jest beneficjent?
Beneficjent natomiast to osoba, w interesie której fundacja rodzinna zarządza majątkiem lub na rzecz której spełnia świadczenia. Beneficjentem może być sam fundator, osoba fizyczna lub organizacja pozarządowa, prowadząca działalność pożytku publicznego. Przez świadczenie rozumie się składniki majątkowe, w tym środki pieniężne, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane beneficjentowi do korzystania przez fundację rodzinną albo fundację rodzinną w organizacji, zgodnie ze statutem i listą beneficjentów.
Na czym ma się opierać samo działanie fundacji rodzinnej?
Tak naprawdę decydujące zdanie będzie miał w tym przedmiocie fundator, który w statucie ustala szczegółowy cel fundacji rodzinnej. Wnioskując jednak z przepisów ustawy, w tym z powyższej definicji fundacji, celem będzie przede wszystkim ochrona rodzinnego majątku i ustalenie zasad korzystania z niego. Co istotne, prowadzenie działalności gospodarczej nie będzie podstawowym celem fundacji rodzinnej.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, działalność taka może być prowadzona przez fundację jedynie w ograniczonym zakresie. Fundacja rodzinna posiada między innymi prawo przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach. Można wnioskować, iż to właśnie w tym zakresie rozwiązanie będzie wykorzystywane, między innymi, jako sposób ustalenia zasad wypłaty na rzecz beneficjentów np. w formie dywidendy z tytułu posiadanych udziałów lub akcji. Innym sposobem sprawowania przez fundatora pieczy nad majątkiem rodzinnym jest również określenie w statucie zasad inwestowania wniesionego do fundacji majątku.
Co trzeba zrobić, aby założyć fundację rodzinną?
Do powstania fundacji rodzinnej niezbędne jest podjęcie następujących działań:
- złożenie oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie,
- ustalenie statutu,
- sporządzenie spisu mienia – czyli praw majątkowych wniesionych przez fundatora albo osoby inne niż fundator do fundacji rodzinnej,
- ustanowienie organów fundacji rodzinnej wymaganych przez ustawę lub statut. Zgodnie z ustawą organami fundacji rodzinnej są: Zarząd, Rada Nadzorcza (której ustanowienie jest dobrowolne, chyba, że liczba beneficjentów przekracza 25 osób, oraz Zgromadzenie Beneficjentów,
- wniesienie funduszu założycielskiego przed wpisaniem do rejestru fundacji rodzinnych w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo wniesienie funduszu założycielskiego w terminie dwóch lat od dnia wpisania fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w testamencie.
- wpisanie do rejestru fundacji rodzinnych.
Czy funkcjonowanie fundacji rodzinnych sprawdzi się w praktyce?
Powyższe informacje to oczywiście teoria, oparta o przepisy ustawy. Szerokie zainteresowanie przedsiębiorców tą ustawą, wynikało przede wszystkim z idei, jakim miała przyświecać omawiana ustawa. W praktyce, zgodnie z informacją zawartą na stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii, fundacja rodzinna ma służyć ułatwieniu sukcesji w ramach rodzinnych biznesów. Cytując objaśnienie do projektu ustawy: „Działa ona jak skarbiec rodzinny. Ma zapewnić rodzinie środki finansowe, a przy tym realizować wizję fundatora i dbać o wartości przyjęte przez niego w biznesie. Fundacja rodzinna jest więc środkiem do celu – funkcjonowania przedsiębiorstwa przez pokolenia i zabezpieczenia potrzeb finansowych beneficjentów.”
Czy ustawa o fundacji rodzinnej w istocie spełni pokładane w niej nadzieje? Tego dowiemy się dopiero po pewnym czasie jej obowiązywania, kiedy praktyka rozwieje szereg wątpliwości, związanych z jej stosowaniem. W jej założeniu i wyjaśnieniu niuansów jej praktycznego funkcjonowania czy benefitów pomogą Państwu specjaliści KTW.Legal.
